Bang voor de tandarts? U bent niet de enige

U zit in de wachtkamer en uw handen zijn klam. Het geluid van een boor klinkt door de muur. Uw hart klopt sneller en u overweegt om op te staan en weg te lopen. Als u dit herkent, weet dan: u staat er niet alleen voor. Tandartsangst is een van de meest voorkomende vormen van angst in Nederland, en het is niets om u voor te schamen. In dit artikel leest u waar tandartsangst vandaan komt, wat u er zelf aan kunt doen en hoe wij bij Dentamore in Almere angstige patienten begeleiden.

Hoeveel mensen zijn bang voor de tandarts?

De cijfers zijn duidelijk: ongeveer een kwart van alle Nederlanders ervaart een vorm van tandartsangst. Dat zijn miljoenen mensen die zich ongemakkelijk voelen bij een tandartsbezoek. Bij een groot deel blijft het bij lichte spanning, maar voor naar schatting 800.000 Nederlanders gaat het verder. Zij hebben zulke sterke angst dat ze het bezoek aan de tandarts helemaal vermijden. De vakliteratuur spreekt dan van tandartfobie.

Het probleem van vermijding is dat het gebit ondertussen achteruitgaat. Kleine gaatjes worden groot, tandvleesontsteking verergert tot parodontitis, en pijnklachten nemen toe. Ironisch genoeg leidt het uitstellen van de tandarts er vaak toe dat er uiteindelijk een grotere behandeling nodig is. Het is een cirkel die lastig te doorbreken lijkt, maar die wel degelijk te doorbreken is.

Waar komt tandartsangst vandaan?

Tandartsangst heeft zelden een enkele oorzaak. Meestal speelt een combinatie van factoren mee:

• Een nare ervaring in het verleden. Veel volwassenen die bang zijn voor de tandarts, wijzen op een pijnlijke behandeling in hun jeugd. Vroeger werd er minder met verdoving gewerkt en was er minder aandacht voor het comfort van de patient. Die herinneringen kunnen jarenlang doorwerken.
• Verhalen van anderen. Soms heeft u zelf nooit iets vervelends meegemaakt, maar hoorde u van familie of vrienden hoe pijnlijk een behandeling was. Die verhalen nestelen zich in uw hoofd en kleuren uw verwachting.
• Angst voor pijn of naalden. De verdovingsspuit en de boor zijn voor veel mensen de meest concrete angstbronnen. Het idee dat iemand in uw mond werkt met scherpe instrumenten roept een natuurlijk beschermingsinstinct op.
• Controleverlies. In de tandartsstoel ligt u achterover met uw mond open. U kunt niet praten, niet makkelijk weglopen en moet erop vertrouwen dat de ander voorzichtig is. Dat gevoel van kwetsbaarheid is voor sommige mensen moeilijk te verdragen.
• Schaamte over het gebit. Mensen die lang niet bij de tandarts zijn geweest, durven soms niet meer te gaan uit angst voor een oordeel over de staat van hun gebit.

Welke van deze factoren bij u meespeelt, maakt niet uit: uw angst is reeel en verdient serieuze aandacht.

Zo begeleidt Dentamore angstige patienten

Bij Dentamore beginnen wij altijd met een gesprek. Voordat er ook maar een spiegel in uw mond komt, bespreken wij samen waar u tegenop ziet. Dat gesprek is geen formaliteit: het is de basis van de hele behandeling.

Ons werkwijze kent drie pijlers:

1. Vooraf bespreken. Wij vragen u wat u spannend vindt, of u eerder vervelende ervaringen hebt gehad en hoeveel uitleg u prettig vindt. Sommige patienten willen alles stap voor stap horen, anderen willen liever zo min mogelijk weten. Beide is prima.
2. Een afgesproken stopteken. Voordat een behandeling begint, spreken wij een teken af waarmee u op elk moment kunt aangeven dat u een pauze wilt. Dat kan uw hand opsteken zijn, of een ander signaal dat voor u werkt. De behandeling stopt dan direct, zonder vragen.
3. Geleidelijk en op uw tempo. Wij beginnen met wat medisch het meest noodzakelijk is en bouwen van daaruit verder. Er hoeft niet alles in een keer te gebeuren. Wennen mag, en het kost de tijd die het kost.

Wat wij niet doen: oordelen. Of u nu twee jaar niet bij de tandarts bent geweest of tien, bij ons begint u met een schone lei.

Vijf tips om uw tandartsbezoek rustiger te laten verlopen

Naast de begeleiding die een praktijk biedt, kunt u ook zelf stappen zetten. Deze tips komen deels uit de richtlijnen van de KNMT en deels uit de praktijk:

• Vertel het. Het allerbelangrijkste: laat uw tandarts weten dat u bang bent. U hoeft niet uit te leggen waarom of hoe erg het is. Het feit dat de tandarts het weet, betekent dat hij of zij rekening met u kan houden.
• Plan slim. Maak uw afspraak op een rustig moment, niet tussen twee stressvolle vergaderingen. Een ochtendafspraak werkt voor veel mensen het best: u hebt nog niet de hele dag lopen piekeren.
• Gebruik ademhaling. Langzaam inademen door de neus (vier tellen), vasthouden (vier tellen) en langzaam uitademen door de mond (zes tellen). Deze techniek activeert het parasympathische zenuwstelsel en dempt de stressreactie.
• Neem afleiding mee. Oordopjes met rustige muziek kunnen helpen om het geluid van de boor op de achtergrond te houden. Overleg vooraf met uw tandarts of dit mogelijk is.
• Maak het een gewoonte. Hoe langer u wegblijft, hoe groter het bezoek voelt. Twee keer per jaar een periodieke controle is korter en minder ingrijpend dan een grote behandeling na jaren uitstel.

Wanneer is professionele hulp nodig?

De tips hierboven helpen veel mensen, maar soms zit de angst dieper. Als u structureel afspraken afzegt, slecht slaapt voor een tandartsbezoek of de angst zich uitbreidt naar andere medische situaties, dan kan professionele begeleiding zinvol zijn.

• Centra voor bijzondere tandheelkunde. Deze gespecialiseerde centra behandelen patienten met ernstige tandartsangst. Een verwijzing kunt u krijgen via uw huisarts of via uw tandarts.
• Cognitieve gedragstherapie. Een psycholoog kan met u werken aan het herkennen en ombuigen van de denkpatronen die de angst in stand houden. Veel zorgverzekeraars vergoeden deze therapie geheel of gedeeltelijk vanuit de basisverzekering, mits u een verwijzing van uw huisarts hebt.
• Kalmerende middelen of lachgas. Voor patienten bij wie de angst niet voldoende afneemt, kan de tandarts in sommige gevallen kalmerende middelen of lachgas toepassen. Dit gebeurt altijd in overleg en is afhankelijk van uw gezondheid.

Het gebit na een periode van uitstel

Hebt u een tijd niet bij de tandarts gezeten? Dan is het goed om te weten dat de eerste afspraak na een lange periode vaak meevalt. De tandarts begint met een rustige controle: kijken, beoordelen, bespreken. Er wordt niet direct aan de slag gegaan met een ingrijpende behandeling.

Een professionele gebitsreiniging is vaak een fijne eerste stap. Het is een korte behandeling die direct resultaat geeft: uw mond voelt frisser aan en uw tandvlees herstelt sneller. Juist voor mensen die lang zijn weggebleven, kan zo'n laagdrempelige start het verschil maken.

Maakt u zich zorgen over de kosten? De tandarts kan vooraf een begroting maken, zodat u weet waar u aan toe bent. Tandartstarieven zijn in Nederland landelijk vastgesteld door de NZa. Meer over hoe die kosten in elkaar zitten leest u hier.

Veelgestelde vragen

Kan ik verdoofd worden als ik heel bang ben?

Ja, bij Dentamore werken wij met lokale verdoving bij behandelingen die gevoelig kunnen zijn. In overleg kan de tandarts ook kalmerende middelen bespreken. Bij zeer ernstige angst is een verwijzing naar een centrum voor bijzondere tandheelkunde mogelijk, waar onder narcose behandeld kan worden.

Wordt mijn angstbehandeling vergoed door de zorgverzekering?

Reguliere tandartsbehandelingen vallen voor volwassenen onder de aanvullende verzekering. Wordt u verwezen naar een psycholoog voor de angst zelf, dan valt dat doorgaans onder de basisverzekering. Controleer uw polisvoorwaarden of neem contact op met uw verzekeraar voor de exacte dekking.

Ik schaam me voor de staat van mijn gebit. Krijg ik een oordeel?

Nee. Bij Dentamore benaderen wij elke patient zonder oordeel, ongeacht hoe lang geleden uw laatste bezoek was. Wij kijken naar de situatie zoals die nu is en helpen u stap voor stap verder.

Kan ik eerst alleen een kennismakingsgesprek hebben?

Dat kan zeker. U bent welkom voor een rustig eerste gesprek waarin wij samen bespreken wat u nodig hebt en hoe wij u kunnen helpen. Er wordt niets gedaan waar u niet klaar voor bent.

Herkent u uzelf in dit artikel? Weet dan dat de stap naar de tandarts kleiner is dan u denkt, zeker als u weet dat er iemand aan de andere kant zit die begrijpt wat u voelt. Bij Tandartspraktijk Dentamore in hartje Almere bent u van harte welkom, ook als het lang geleden is. Wij werken zonder wachtlijst, zodat u niet weken hoeft te wachten als u eindelijk die stap durft te zetten. Bel ons op 036 760 19 06 of stuur een e-mail naar info@dent-amore.nl. Wij nemen de tijd voor u.

Bekijk alle mondzorgartikelen